अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते।
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः॥ २२॥
ye hi saṁsparśa-jā bhogā duḥkha-yonaya eva te |
ādy-antavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ || 22 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
ये (ye)=जो जे जति•हि (hi)=निश्चय नै•संस्पर्श-जाः (saṁsparśa-jāḥ)=इन्द्रिय र विषयहरूको संयोग (स्पर्श) बाट उत्पन्न हुने•भोगाः (bhogāḥ)=सांसारिक सुखभोगहरू हुन्•दुःख-योनयः (duḥkha-yonayaḥ)=दुःखका मूल कारण (गर्भ वा जन्मस्थान) हुन्•एव (eva)=नै•ते (te)=ती सबै•आदि-अन्त-वन्तः (ādi-anta-vantaḥ)=सुरुवात र अन्त्य हुने (क्षणिक वा नश्वर)•कौन्तेय (kaunteya)=हे कुन्तीपुत्र अर्जुन!•न (na)=गर्दैन•तेषु (teṣu)=ती क्षणिक भोगहरूमा•रमते (ramate)=आसक्त भई रम्दैन वा भुल्दैन•बुधः (budhaḥ)=विवेकशील बुद्धिमान् पुरुष।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे कौन्तेय! इन्द्रिय र विषयहरूको संयोगबाट उत्पन्न हुने सम्पूर्ण सांसारिक सुखभोगहरू वास्तवमा दुःखका नै मूल कारण (गर्भ) हुन्। किनभने ती सबै आदि र अन्त्य भएका (क्षणिक) हुन्छन्। त्यसकारण कुनै पनि विवेकशील बुद्धिमान् पुरुष ती क्षणिक भोगहरूमा कहिल्यै भुल्दैन वा आसक्त हुँदैन।
दुःखयोनयः: क्षणिक सुख नै अनन्त दुःखको बिउ
क्षणभरको सुख, जीवनभरको पछुतो: विवेकको आँखा
क्षणिक इन्द्रियसुखको पछि दौडन छोड्नुहोस्। स्मरण गर्नुहोस् कि क्षणिक सुखको अन्त्य सधैँ दुःखमा हुन्छ, त्यसैले स्थायी आत्मिक शान्ति रोज्नुहोस्।