अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्।
कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः॥ २३॥
śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṁ prāk śarīra-vimokṣaṇāt |
kāma-krodhodbhavaṁ vegaṁ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ || 23 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
शक्नोति (śaknoti)=समर्थ हुन्छ•इह एव (iha eva)=यसै संसारमा, यसै जीवनमा•यः (yaḥ)=जो व्यक्ति•सोढुम् (soḍhum)=सहन वा नियन्त्रण गर्न•प्राक् (prāk)=पहिले नै•शरीर-विमोक्षणात् (śarīra-vimokṣaṇāt)=शरीर छुट्नु (मृत्यु हुनु) भन्दा अगाडि नै•काम-क्रोध-उद्भवम् (kāma-krodha-udbhavam)=काम (वासना) र क्रोधबाट उत्पन्न हुने•वेगम् (vegam)=प्रचण्ड वेग (उत्तेजनाको छाल) लाई•सः (saḥ)=त्यो व्यक्ति•युक्तः (yuktaḥ)=वास्तविक योगी हो•सः (saḥ)=र ऊ नै•सुखी (sukhī)=परम सुखी•नरः (naraḥ)=मनुष्य हो।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— जो व्यक्ति यसै जीवनमा शरीर छुट्नु (मृत्यु हुनु) भन्दा पहिले नै काम (वासना) र क्रोधबाट उत्पन्न हुने प्रचण्ड मानसिक वेगलाई सहन र नियन्त्रण गर्न समर्थ हुन्छ, यस संसारमा ऊ नै वास्तविक योगी हो र ऊ नै सच्चा सुखी मनुष्य हो।
काम र क्रोधको महावेग: मृत्युअघिको विजय
भावनाको आँधीमा आत्मसंयम: भावनात्मक बुद्धिमत्ता (EQ)
क्रोध वा तीव्र उत्तेजना आउँदा तुरुन्तै केही नबोल्नुहोस् र कुनै निर्णय नलिनुहोस्। त्यो मानसिक वेग शान्त नभएसम्म गहिरो श्वास लिएर मौन रहनुहोस्।