अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग

श्रीकृष्णले यहाँ 'अभितः' (चारैतिर, सर्वत्र) शब्दको प्रयोग गरेर मोक्षको गहिरो रहस्य खोल्नुभएको छ: मोक्ष कुनै परलोकको टाढाको ठाउँ होइन जहाँ टिकट काटेर जानुपर्छ! जसले काम र क्रोधलाई त्यागिसक्यो, जसको मन स्थिर छ र जसले आत्मालाई चिनिसक्यो— उसका लागि यहीँ, अहिल्यै, चारैतिर मोक्ष नै मोक्ष छ! ऊ जिउँदै हुँदा पनि ब्रह्मनिर्वाणमा छ, र शरीर त्यागेपछि पनि ब्रह्ममै लीन रहन्छ। कुरुक्षेत्रको युद्धभूमिमा अर्जुनलाई श्रीकृष्ण यही अभय सन्देश दिनुहुन्छ: "तिमी आफूलाई युद्धको भयानक वातावरणमा बन्दी नठान; यदि तिमी काम र क्रोध त्यागेर निष्काम भावले कर्तव्य गर्छौ भने तिम्रो वरिपरि चारैतिर परमात्माको मुक्ति नै व्याप्त छ।"

हामी प्रायः सोच्छौं कि समस्या बाहिरको परिस्थिति वा मानिसहरूमा छ: - तर गीता भन्छ: तपाईंका वास्तविक शत्रु बाहिर छैनन्, ती त तपाईंकै भित्रका 'काम' र 'क्रोध' हुन्। - जबसम्म मनमा वासना र रिसको आगो बलिरहन्छ, मानिस स्वर्गमै गए पनि दुःखी हुन्छ। - र जब मनबाट काम र क्रोध हट्छ, तब मानिस जहाँ बसे पनि उसले परम शान्ति अनुभव गर्दछ। आफ्नो भित्री शत्रुहरूलाई जित्नुहोस्; मुक्ति तपाईंकै वरिपरि पर्खिरहेको छ।