अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्॥ ९॥
pralapan visṛjan gṛhṇann unmiṣan nimiṣann api |
indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan || 9 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
प्रलपन् (pralapan)=बोल्दै•विसृजन् (visṛjan)=मलमूत्र आदि त्याग्दै•गृह्णन् (gṛhṇan)=हातले वस्तु समात्दै•उन्मिषन् (unmiṣan)=आँखाका परेला खोल्दै•निमिषन् (nimiṣan)=र परेला बन्द गर्दै•अपि (api)=पनि•इन्द्रियाणि (indriyāṇi)=इन्द्रियहरू नै•इन्द्रिय-अर्थेषु (indriya-artheṣu)=आ-आफ्ना विषयहरूमा•वर्तन्ते (vartante)=क्रियाशील भइरहेका छन्•इति (iti)=यस्तो दृढ भाव•धारयन् (dhārayan)=हृदयमा धारण गरेर स्थित रहन्छ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— बोल्दै, विसर्जन गर्दै, वस्तुहरू ग्रहण गर्दै, तथा आँखाका परेला खोल्दै र बन्द गर्दै पनि— 'इन्द्रियहरू नै आ-आफ्ना विषयहरूमा क्रियाशील भइरहेका छन्' भन्ने यथार्थ भाव दृढतापूर्वक धारण गरेर ज्ञानी योगी सधैँ अकर्ता भावमा स्थित रहन्छ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्ते: प्रकृतिको चक्र र आत्माको असङ्गत्व
संसारको रङ्गमञ्चमा कुशल अभिनेता
आफ्ना हरेक भूमिका र कार्यलाई उत्कृष्ट ढङ्गले निभाउनुहोस्, तर भित्रबाट 'इन्द्रियहरूले काम गरिरहेका छन्, म केवल साक्षी आत्मा हुँ' भन्ने भाव नभुल्नुहोस्।