अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग

यो छैटौं अध्यायको अन्तिम श्लोक हो र यसले श्रीमद्भगवद्गीताको पहिलो षटक 'कर्म षटक' (अध्याय १ देखि ६) को भव्य उपसंहार गर्दछ। श्रीकृष्णले अघिल्लो श्लोकमा 'योगी बन' भन्नुभयो, तर यहाँ 'सबैभन्दा श्रेष्ठ योगी (युक्ततम) को हो?' भन्ने प्रश्नको अन्तिम उत्तर दिनुभएको छ: ऊ त्यो हो जो श्रद्धावान् छ र जसको अन्तरात्मा श्रीकृष्णमा पूर्णतया समर्पित छ! यहाँबाट गीताको दोस्रो षटक 'भक्ति षटक' (अध्याय ७ देखि १२) को स्वर्ण-ढोका खुल्दछ। ज्ञान र ध्यान जब ईश्वरीय प्रेम र भक्तिमा रूपान्तरित हुन्छन्, तब साधकले मोक्षको सर्वोच्च फल प्राप्त गर्दछ। कुरुक्षेत्रको युद्धभूमिमा अर्जुनलाई श्रीकृष्ण यही प्रेमपूर्ण भक्तियोगको छत्रछायाँमा आमन्त्रण गर्दै हुनुहुन्छ।

केवल ध्यानमा बस्नु वा श्वास रोक्नु मात्र पर्याप्त छैन; यदि त्यसमा प्रेम र समर्पण छैन भने योग सुक्खा हुन्छ: - जब तपाईंसँग ज्ञान छ, आत्मसंयम छ, र साथै हृदयमा परमात्माप्रति अगाध प्रेम र कृतज्ञता (भक्ति) छ, तब तपाईंको जीवन पूर्ण बन्दछ। - प्रेम बिनाको साधना काठको फूल जस्तै हो जसमा सुवास हुँदैन। आफ्नो सम्पूर्ण अन्तरात्मालाई परमात्माको प्रेममा समर्पण गर्नुहोस्; यो नै मानव जीवनको सर्वोच्च शिखर हो।