अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग

यो सम्पूर्ण गीताको सबैभन्दा शक्तिशाली निर्देशनहरूमध्ये एक हो— 'तस्माद्योगी भवार्जुन!' (हे अर्जुन, योगी बन!)। श्रीकृष्णले समाजका तीनवटै समूहसँग योगीको तुलना गर्नुभएको छ: १. तपस्वी: जो शरीरलाई सुकाएर, भोकै बसेर कठोर कष्ट सहन्छन् तर मन अझै शुद्ध भएको हुँदैन। २. ज्ञानी: जसले केवल शास्त्रका श्लोकहरू कण्ठ गरेका छन् तर जीवनमा आत्मानुभूति छैन। ३. कर्मी: जो स्वर्ग वा धनका लागि ठूला-ठूला यज्ञ र अनुष्ठान गर्दछन् तर फलको लोभमा बाँधिएका छन्। यी तीनैभन्दा सच्चा 'योगी' हजारौं गुणा श्रेष्ठ छ, किनभने योगीको अन्तःकरण शुद्ध छ, ऊ अहंकारमुक्त छ, र ऊ निरन्तर परमात्मामा लीन छ। त्यसैले श्रीकृष्ण अर्जुनलाई भन्नुहुन्छ— "तिमी केवल तपस्वी, शुष्क ज्ञानी वा कर्मकाण्डी नबन; तिमी कर्म, ज्ञान र भक्तिको संगम भएको 'योगी' बन!"

हामी प्रायः बाहिरी देखावटीमा फस्छौं: - कसैले शरीरलाई कष्ट दिएर आफूलाई ठूलो त्यागी सम्झन्छ (तपस्वी)। - कसैले धेरै पुस्तक पढेर घमण्ड गर्छ (शुष्क ज्ञानी)। - कसैले धेरै मन्दिर र पूजा गरेर आफूलाई धार्मिक सम्झन्छ (कर्मी)। - तर यदि मनमा अझै क्रोध, लोभ र अहंकार छ भने ती सबै व्यर्थ हुन्। सच्चा योगी त्यो हो जसको विचार, भावना र कर्म एउटै ईश्वरीय लयमा चल्दछ। तपाईं जुनसुकै पेशा वा परिस्थितिमा भए तापनि मनलाई समभावमा राखेर योगी बन्न सक्नुहुन्छ।