अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग
ध्यान योग (मन जित्ने कला)
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः॥ ७॥
jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ |
śītoṣṇa-sukha-duḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ || 7 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
जित-आत्मनः (jitātmanaḥ)=मन र इन्द्रियहरूलाई पूर्ण जितिसकेको•प्रशान्तस्य (praśāntasya)=राग, द्वेष र अशान्तिबाट रहित भई परम शान्त भएको साधकको•परमात्मा (paramātmā)=परमात्मा•समाहितः (samāhitaḥ)=हृदयमा सदा प्रत्यक्ष समाहित वा साक्षात् स्थित रहनुहुन्छ•शीत-उष्ण (śīta-uṣṇa)=चिसो र तातो (मौसमका द्वन्द्वहरू)•सुख-दुःखेषु (sukha-duḥkheṣu)=सुख र दुःखहरूमा•तथा (tathā)=त्यस्तै•मान-अपमानयोः (mānāpamānayoḥ)=मान र अपमानमा पनि समभाव राख्नेको।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— जसले आफ्नो मन र इन्द्रियहरूलाई जितेको छ र जो परम शान्त छ, चिसो-तातो, सुख-दुःख तथा मान-अपमान जस्ता सम्पूर्ण द्वन्द्वहरूमा समान रहने त्यस्ता पुरुषको हृदयमा परमात्मा सधैँ प्रत्यक्ष समाहित (अनुभूत) रहनुहुन्छ।
जितात्मा र प्रशान्त: मान र अपमानभन्दा माथिको समाधि
अरूको रायको दासताबाट मुक्ति: आन्तरिक स्थिरता
मान र अपमान दुवैलाई समान भावले स्वीकार गर्नुहोस्। अरूको प्रशंसा वा आलोचनालाई आफ्नो आन्तरिक शान्ति भङ्ग गर्न नदिनुहोस्।