अध्याय 7 : ज्ञानविज्ञानयोग
ज्ञान र विज्ञान योग (सृष्टिको मूल तत्त्व)
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम्।
बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्॥ १०॥
bījaṁ māṁ sarva-bhūtānāṁ viddhi pārtha sanātanam |
buddhir buddhimatām asmi tejas tejasvinām aham || 10 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
बीजम् (bījam)=मूल बीउ वा उत्पत्ति-कारण•माम् (mām)=मलाई•सर्व-भूतानाम् (sarva-bhūtānām)=सम्पूर्ण प्राणीहरूको•विद्धि (viddhi)=जान वा बुझ•पार्थ (pārtha)=हे पृथापुत्र अर्जुन!•सनातनम् (sanātanam)=अनादि र अविनाशी (सनातन)•बुद्धिः (buddhiḥ)=विवेक र निर्णय-क्षमता (बुद्धि)•बुद्धिमताम् (buddhimatām)=बुद्धिमान् व्यक्तिहरूको•अस्मि (asmi)=म हुँ•तेजः (tejaḥ)=तेज, प्रतिभा वा प्रताप•तेजस्विनाम् (tejasvinām)=तेजस्वी र प्रभावशालीहरूको•अहम् (aham)=म नै हुँ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! सम्पूर्ण प्राणीहरूको अनादि र अविनाशी मूल बीउ मलाई नै जान। म बुद्धिमान्हरूको बुद्धि (विवेक) हुँ र तेजस्वी व्यक्तिहरूको तेज (प्रतिभा र प्रभाव) म नै हुँ।
समस्त अस्तित्वको सनातन बीउ र प्रतिभाको स्रोत
प्रतिभामा अहंकार होइन, विनम्रताको आवश्यकता
आफ्नो बुद्धि वा प्रतिभामा कहिल्यै घमण्ड नगर्नुहोस्। आफ्ना क्षमताहरूलाई समाजको कल्याण र सत्यको पक्षमा प्रयोग गरेर कृतज्ञ बन्नुहोस्।