अध्याय 7 : ज्ञानविज्ञानयोग
ज्ञान र विज्ञान योग (सृष्टिको मूल तत्त्व)
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ।
जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥ ९॥
puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṁ ca tejaś cāsmi vibhāvasau |
jīvanaṁ sarva-bhūteṣu tapaś cāsmi tapasviṣu || 9 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
पुण्यः (puṇyaḥ)=पवित्र, शुद्ध वा मूल•गन्धः (gandhaḥ)=सुगन्ध•पृथिव्याम् (pṛthivyām)=पृथ्वी वा माटोमा•च (ca)=र•तेजः (tejaḥ)=प्रचण्ड ताप र प्रकाश•च अस्मि (ca asmi)=र म नै हुँ•विभावसौ (vibhāvasau)=अग्निमा•जीवनम् (jīvanam)=जीवन-शक्ति वा प्राण•सर्व-भूतेषु (sarva-bhūteṣu)=समस्त जीवित प्राणीहरूमा•तपः (tapaḥ)=तपस्या, दृढता र आत्म-अनुशासन•च अस्मि (ca asmi)=र म नै हुँ•तपस्विषु (tapasviṣu)=तपस्वीहरूमा।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— पृथ्वीमा म पवित्र सुगन्ध हुँ, अग्निमा म तेज हुँ, समस्त प्राणीहरूमा म जीवन (प्राणशक्ति) हुँ र तपस्वीहरूमा म तपस्या (आत्म-अनुशासन र सहनशीलता) हुँ।
पृथ्वीको सुगन्धदेखि तपस्वीको साधनासम्म
आत्म-अनुशासन नै भित्री तेज हो
आफ्नो लक्ष्यप्रति दृढ भएर दैनिक अनुशासन (तपस्या) पालन गर्नुहोस्। क्षणिक आनन्दको लोभ त्यागेर दीर्घकालीन मूल्यका लागि समर्पित हुनुहोस्।