अध्याय 7 : ज्ञानविज्ञानयोग

यो सम्पूर्ण श्रीमद्भगवद्गीताको सर्वाधिक प्रभावशाली र केन्द्रीय श्लोकहरूमध्ये एक हो। माया कुनै शैतान वा नकारात्मक शक्ति होइन; यो त स्वयं ईश्वरकै 'दैवी' शक्ति हो, जसले सृष्टि र प्रकृतिको खेल चलाइरहेको छ। कुनै पनि मानिसले आफ्नो व्यक्तिगत अहंकार वा बौद्धिक घमण्डको भरमा यस मायालाई जित्न सक्दैन, किनकि मानिसको बुद्धि नै मायाको एउटा सानो अंश हो। कुरुक्षेत्रमा अर्जुन आफ्नो सीमित तर्क र विचारको बलमा परिस्थितिलाई सम्हाल्न खोजिरहेका थिए र असफल भए। श्रीकृष्ण यहाँ एउटै मात्र अचुक उपाय दिनुहुन्छ: 'मामेव ये प्रपद्यन्ते'— जसले मायाका मालिक परमात्मासमक्ष आफ्नो सानो अहंकार बिसाउँछ, उसलाई परमात्माले नै हात समातेर यो भवसागर पार गराउनुहुन्छ।

धेरै मानिसहरू सोच्छन् कि 'समर्पण' भनेको हार मान्नु वा कायर हुनु हो। - तर आध्यात्मिक समर्पण भनेको कायरता होइन, यो त आफ्नो सीमित अहंकार (Ego) लाई त्यागेर परमसत्यसँग एकाकार हुनु हो। - जब एउटा सानो बच्चा भीडमा हराउँछ, उसले आफ्नै बुद्धिले बाटो खोज्न खोज्यो भने झन् फस्छ। तर जब उसले आमाको हात समात्छ, ऊ सुरक्षित हुन्छ। हामी जीवनका चिन्ता, तनाव, भय र अनिश्चिततालाई एक्लै आफ्नो दिमागको बलमा नियन्त्रण गर्न खोज्छौँ र डिप्रेसनमा पुग्छौँ। जब हामी भन्न सिक्छौँ— "हे ईश्वर! मेरो सीमित बुद्धिले सबै कुरा बुझ्न सक्दैन, म आफ्नो कर्तव्य गर्छु र परिणाम तपाईंलाई सुम्पन्छु," तब मनका सम्पूर्ण बोझहरू एकैछिनमा हराएर जान्छन्।