अध्याय 7 : ज्ञानविज्ञानयोग

संसारको कुनै पनि प्राणी वृद्धावस्था (कमजोरी, रोग) र मृत्युको भयबाट बच्न सक्दैन। कुरुक्षेत्रको मैदानमा उभिएका अर्जुनका अगाडि पनि आफ्ना पूजनीय हजुरबुवा भीष्म, गुरु द्रोण र लाखौँ वीरहरूको मृत्यु प्रत्यक्ष नाचिरहेको थियो। अर्जुनको मूल चिन्ता नै मृत्यु र विछोड थियो। श्रीकृष्ण यहाँ त्यो परम औषधि दिनुहुन्छ: जसले केवल भौतिक शरीरको सुरक्षा खोज्दैन, बरु जरा र मरणको यो नश्वर चक्रबाट नै पार हुन परमात्माको शरण लिन्छ, उसले परब्रह्म, अध्यात्म र कर्मको सम्पूर्ण रहस्य बुझ्दछ। यो श्लोकले आठौँ अध्यायको पृष्ठभूमि तयार गर्दछ जहाँ अर्जुनले यी सबै प्राविधिक शब्दहरूको अर्थ सोध्नेछन्।

हाम्रो आधुनिक समाज उमेर बढ्ने र मृत्युसँग असाध्यै डराउँछ: - हामी अनुहारको चाउरीपना लुकाउन कस्मेटिक्स र प्लास्टिक सर्जरीको सहारा लिन्छौँ, तर शरीर बुढो हुने प्राकृतिक नियमलाई रोक्न सक्दैनौँ। - मृत्युको नाम सुन्नासाथ मानिसहरू भयभीत हुन्छन्। तर जब मानिसले बुझ्छ कि शरीर त केवल एक नश्वर लुगा मात्र हो, र मेरो वास्तविक स्वरूप अजन्मा र अमर आत्मा हो, तब मृत्युको भय सदाका लागि समाप्त हुन्छ। जसले यो सत्य बुझेर आफ्नो चेतनालाई परमात्मामा जोड्छ, ऊ जीवन र मृत्यु दुवै अवस्थामा निर्भय र आनन्दित रहन्छ।