ॐअध्याय 8श्लोक 13
Chapter 8 • Verse 13

अध्याय 8 : अक्षरब्रह्मयोग

अक्षर ब्रह्म (मृत्युको क्षण र शाश्वत धाम)

श्रीभगवानुवाच

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्।

यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्॥ १३॥

om ity ekākṣaraṁ brahma vyāharan mām anusmaran |

yaḥ prayāti tyajan dehaṁ sa yāti paramāṁ gatim || 13 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

ओम् (om)=मूल ॐकार ध्वनि•इति (iti)=यसरी•एक-अक्षरम् (eka-akṣaram)=एकाक्षर•ब्रह्म (brahma)=ब्रह्मस्वरूप मन्त्र•व्याहरन् (vyāharan)=उच्चारण वा जप गर्दै•माम् (mām)=मलाई (परमेश्वरलाई)•अनुस्मरन् (anusmaran)=हृदयमा निरन्तर स्मरण गर्दै•यः (yaḥ)=जो साधक•प्रयाति (prayāti)=प्रस्थान गर्दछ•त्यजन् देहम् (tyajan deham)=शरीर त्यागेर•सः (saḥ)=त्यो व्यक्ति•याति (yāti)=प्राप्त गर्दछ•परमाम् गतिम् (paramāṁ gatim)=परम गति (सर्वोच्च मुक्ति)।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— ब्रह्मस्वरूप एकाक्षर मन्त्र 'ॐ' (ओम्) को जप गर्दै र मलाई निरन्तर स्मरण गर्दै जसले शरीर त्यागेर प्रस्थान गर्दछ, ऊ परम गति (सर्वोच्च मुक्ति) लाई प्राप्त गर्दछ।

महाभारतको परिस्थिति

एकाक्षर ब्रह्म 'ॐ' र परम गतिको प्राप्ति

वैदिक परम्परामा 'ॐ' (प्रणव) सम्पूर्ण सृष्टिको आदि ध्वनि र परब्रह्मको प्रत्यक्ष वाचक मन्त्र हो। श्रीकृष्ण यहाँ स्पष्ट पार्नुहुन्छ कि मन्त्रको उच्चारण केवल ओठ हल्लाउनु मात्र होइन; त्यस मन्त्रको उच्चारणसँगै 'मामनुस्मरन्' अर्थात् हृदयमा परमात्माको सजीव उपस्थिति र प्रेमको स्मरण हुनु अनिवार्य छ। कुरुक्षेत्रको रणभूमिमा जसले धर्मका लागि लड्दालड्दै अन्तिम घडीमा ईश्वरीय चेतनामा देह त्याग्छ, उसलाई कुनै नर्क वा पुनर्जन्मको दुःखले छुँदैन; ऊ सिधै परम गतिमा लीन हुन्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

मूल ध्वनिको कम्पन र मानसिक शान्ति (The Power of Sound Healing)

आधुनिक विज्ञानले पनि प्रमाणित गरेको छ कि 'ॐ' (A-U-M) को गहिरो उच्चारणले स्नायु प्रणाली (Nervous System) लाई शान्त पार्छ र मस्तिष्कमा अल्फा तरंगहरू (Alpha Waves) उत्पन्न गर्छ। - जब मनमा तनाव, क्रोध वा एन्जाइटीको तुफान चल्छ, केही मिनेट लामो श्वास लिएर 'ॐ' को उच्चारण गर्दा मुटुको धड्कन सामान्य हुन्छ र मानसिक अशान्ति मेटिन्छ। यो केवल मन्त्र मात्र होइन, यो ब्रह्माण्डको मूल लयसँग जोडिने माध्यम हो। दैनिक जीवनमा यस पवित्र ध्वनिको अभ्यासले हाम्रो मनलाई सधैँ शान्त र सकारात्मक ऊर्जामा अड्याइराख्छ।
व्यावहारिक सूत्र :

दिनको सुरुवात वा अन्त्यमा केही मिनेट शान्तसँग बसेर 'ॐ' को गहिरो गुञ्जन गर्नुहोस्। यसले तपाईंको मानसिक तनाव हटाएर चेतनालाई शान्तिमा स्थिर राख्नेछ।