अध्याय 8 : अक्षरब्रह्मयोग
अक्षर ब्रह्म (मृत्युको क्षण र शाश्वत धाम)
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन।
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः॥ २॥
adhiyajñaḥ kathaṁ ko'tra dehe'smin madhusūdana |
prayāṇa-kāle ca kathaṁ jñeyo'si niyatātmabhiḥ || 2 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
अधियज्ञः (adhiyajñaḥ)=अधियज्ञ (यज्ञ र कर्मको मूल भोक्ता)•कथम् (katham)=कसरी वा कुन रूपमा रहन्छ•कः (kaḥ)=को हो•अत्र (atra)=यहाँ•देहे अस्मिन् (dehe asmin)=यस मानव शरीरमा•मधुसूदन (madhusūdana)=हे मधु राक्षसलाई मार्ने श्रीकृष्ण!•प्रयाण-काले (prayāṇa-kāle)=मृत्युको अन्तिम घडीमा (देह त्याग गर्दा)•च (ca)=र•कथम् (katham)=कसरी•ज्ञेयः असि (jñeyaḥ asi)=तपाईं जान्न सकिनुहुन्छ वा स्मरणमा आउनुहुन्छ•नियत-आत्मभिः (niyatātmabhiḥ)=मन र इन्द्रियलाई वशमा राखेका साधकहरूद्वारा?
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— हे मधुसूदन! यस शरीरमा 'अधियज्ञ' को हो र ऊ कसरी स्थित छ? अनि मन र इन्द्रियहरूलाई वशमा राखेका संयमी साधकहरूद्वारा मृत्युको अन्तिम घडीमा (प्रयाणकालमा) तपाईं कसरी जान्न वा अनुभव गर्न सकिनुहुन्छ?
मृत्युको घडीको परम रहस्यबारे अर्जुनको प्रश्न
संकट र अन्तिम संक्रमणको मनोविज्ञान (The Psychology of Crisis)
संकट र प्रतिकूल परिस्थितिमा आफ्नो मानसिक सन्तुलन नगुमाउने अभ्यास गर्नुहोस्। दैनिक ध्यान र आत्म-संयम नै जीवनका कठिनतम क्षणहरूमा स्थिर रहने संजिवनी हो।