अध्याय 8श्लोक 27
Chapter 8 • Verse 27

अध्याय 8 : अक्षरब्रह्मयोग

अक्षर ब्रह्म (मृत्युको क्षण र शाश्वत धाम)

श्रीभगवानुवाच

नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन।

तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन॥ २७॥

naite sṛtī pārtha jānan yogī muhyati kaścana |

tasmāt sarveṣu kāleṣu yoga-yukto bhavārjuna || 27 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

न एते सृती (na ete sṛtī)=यी दुवै मार्गहरूलाईपार्थ (pārtha)=हे पृथापुत्र अर्जुन!जानन् (jānan)=राम्ररी जान्नेयोगी (yogī)=कुनै पनि योगीमुह्यति कश्चन (muhyati kaścana)=कहिल्यै पनि मोहित वा भ्रमित हुँदैनतस्मात् (tasmāt)=त्यसकारणलेसर्वेषु कालेषु (sarveṣu kāleṣu)=सबै समयमा (सधैँभरि)योग-युक्तः (yoga-yuktaḥ)=योगमा स्थित वा समत्व भावले युक्तभव अर्जुन (bhava arjuna)=होऊ हे अर्जुन!

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! यी दुवै मार्गको यथार्थ रहस्य बुझ्ने कुनै पनि योगी कहिल्यै मोहित (भ्रमित) हुँदैन; त्यसैले हे अर्जुन! तिमी सबै समयमा (सधैँभरि) योगमा स्थित (योगयुक्त) होऊ।

महाभारतको परिस्थिति

'योगयुक्तो भवार्जुन'— भ्रमबाट मुक्तिको महाआदेश

मानिसहरूको मनमा प्रायः अन्धविश्वास हुन्छ: "कुन तिथिमा मर्यो भने के हुन्छ? कुन बार वा कुन समय खराब छ?" श्रीकृष्ण यहाँ अर्जुनको त्यस्तो बाहिरी शंका र भ्रमलाई एकैचोटि समाप्त गरिदिनुहुन्छ: "जो योगीले यी दुवै मार्गको तत्त्व बुझेको छ, उसलाई बाहिरी मुहूर्त वा समयको कुनै चिन्ता हुँदैन! किनभने ऊ बाहिरी समयको होइन, आफ्नै भित्री चेतनाको स्वामी बनेको हुन्छ।" त्यसैले श्रीकृष्ण अर्जुनलाई स्पष्ट आदेश दिनुहुन्छ: 'योगयुक्तो भवार्जुन'— "हे अर्जुन! तिमी हरसमय योगमा स्थित होऊ!" युद्ध लड, तर समभाव र ईश्वर-समर्पणको योग नछोड।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

अन्धविश्वासभन्दा माथि आत्म-साधनाको शक्ति

धेरै मानिसहरू आफ्नो भाग्य, साइत, ग्रह-दशा र समयलाई दोष दिएर बस्छन्: - "मेरो समय खराब चलिरहेको छ, त्यसैले म दुःखी छु।" - तर गीता भन्छ: यदि तपाईं भित्रबाट 'योगयुक्त' (सन्तुलित, सचेत र शान्त) हुनुहुन्छ भने, कुनै पनि बाहिरी खराब समयले तपाईंलाई पराजित गर्न सक्दैन। वास्तविक भाग्य बाहिरी ग्रहहरूले होइन, तपाईंको भित्री मनोदशा र विवेकले निर्धारण गर्दछ। जब मानिस समत्व योगमा स्थित हुन्छ, उसका लागि हरेक समय शुभ र पवित्र बन्दछ।
व्यावहारिक सूत्र :

बाहिरी अन्धविश्वास वा समयको डरमा नफस्नुहोस्। आफ्नो मनलाई सधैँ शान्त, सन्तुलित र कर्तव्यपरायण (योगयुक्त) राख्नुहोस्।