अध्याय 9श्लोक 25
Chapter 9 • Verse 25

अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

परम गोपनीय ज्ञान (सहज भक्ति)

श्रीभगवानुवाच

यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः।

भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्॥ २५॥

yānti deva-vratā devān pitṝn yānti pitṛ-vratāḥ |

bhūtāni yānti bhūtejyā yānti mad-yājino'pi mām || 25 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

यान्ति (yānti)=पुग्दछन् वा प्राप्त गर्दछन्देव-व्रताः (deva-vratāḥ)=देवताहरूको व्रत र पूजा गर्नेहरूदेवान् (devān)=देवताहरूको लोकलाईपितॄन् यान्ति (pitṝn yānti)=पितृलोकमा पुग्दछन्पितृ-व्रताः (pitṛ-vratāḥ)=पितृहरूको श्राद्ध र तर्पण गर्नेहरूभूतानि यान्ति (bhūtāni yānti)=भूत-प्रेतको योनिमा पुग्दछन्भूत-इज्याः (bhūtejyāḥ)=भूत-प्रेत र तल्लो प्रकृतिका शक्तिहरूलाई पुज्नेहरूयान्ति (yānti)=प्राप्त गर्दछन्मत्-याजिनः (mad-yājinaḥ)=मेरो निष्काम आराधना गर्ने भक्तहरू भनेअपि माम् (api mām)=साक्षात् मलाई नै।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— देवताहरूलाई पुज्नेहरू देवताहरूको लोकमा पुग्दछन्, पितृहरूलाई पुज्नेहरू पितृलोकमा पुग्दछन्, भूत-प्रेत आदिलाई पुज्नेहरू भूत-योनिमा पुग्दछन्, र मेरो निष्काम आराधना गर्नेहरू साक्षात् मलाई नै प्राप्त गर्दछन्।

महाभारतको परिस्थिति

आराधना अनुसारको गन्तव्य: 'तिमी जसलाई पुज्छौ, त्यही बन्दछौ'

यो श्लोक सनातन दर्शनमा चेतनाको आकर्षणको नियम हो। मानिसले आफ्नो जीवनमा जसलाई सबैभन्दा बढी महत्व दिन्छ र जसको ध्यान गर्छ, मृत्युपछि उसको चेतना त्यहीँ आकर्षित हुन्छ: - जो देवताहरूको विलासी सुख चाहन्छ, ऊ देवलोकमा जान्छ। - जो आफ्ना कुल-पितृहरूको मोहमा बाँधिएको छ, ऊ पितृलोकमा जान्छ। - जो अन्धकार, तन्त्र र तल्लो योनि (भूत-प्रेत) मा रम्छ, ऊ त्यस्तै अन्धकारमा पुग्छ। - तर जसले यी सबै सीमित कुरा छोडेर परब्रह्म परमात्मालाई रोज्छ, ऊ सीधै परमात्माकै स्वरूपमा लीन हुन्छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

हाम्रा आधुनिक 'देवता' र 'भूत' हरू (What are you worshipping?)

आजको आधुनिक युगमा हामी कसलाई पुजिरहेका छौँ? - कोही दिनरात पैसा र पदको पूजा गर्छन् (देवता)। - कोही विगतका पीडा, घाउ र बदलाको भावनालाई पूजा गर्छन् (भूत-प्रेत)। - र परिणाम? जो विगतको रिसमा बाँच्छ, उसको जीवन भूतजस्तै अँध्यारो र अशान्त बन्दछ। - जो केवल पैसाको पछि लाग्छ, ऊ कहिल्यै तृप्त नहुने लोभको बन्दी बन्दछ। हाम्रो भित्री ध्यान जेमा जान्छ, हाम्रो जीवन त्यस्तै बन्दछ। यदि हामी आफ्नो जीवनलाई दिव्य, शान्त र महान् बनाउन चाहन्छौँ भने, हामीले आफ्ना तुच्छ मोहहरू त्यागेर सर्वोच्च सत्य र परमात्मालाई आफ्नो केन्द्र बनाउनुपर्छ।
व्यावहारिक सूत्र :

आफ्नो मनलाई तुच्छ लोभ, अन्धकार वा विगतका गुनासाहरूमा नअड्काउनुहोस्। आफ्नो ध्यानलाई सधैँ सर्वोच्च आदर्श र परमात्मामा केन्द्रित गर्नुहोस्।