अध्याय 9श्लोक 3
Chapter 9 • Verse 3

अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

परम गोपनीय ज्ञान (सहज भक्ति)

श्रीभगवानुवाच

अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप।

अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि॥ ३॥

aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya parantapa |

aprāpya māṁ nivartante mṛtyu-saṁsāra-vartmani || 3 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

अश्रद्दधानाः (aśraddadhānāḥ)=श्रद्धा नभएका (विश्वासहीन)पुरुषाः (puruṣāḥ)=मानिसहरूधर्मस्य अस्य (dharmasya asya)=यस भागवत धर्म वा आत्मज्ञानप्रतिपरन्तप (parantapa)=हे शत्रुतापन अर्जुन!अप्राप्य (aprāpya)=प्राप्त नगरीमाम् (mām)=मलाईनिवर्तन्ते (nivartante)=बारम्बार फर्किरहन्छन्मृत्यु-संसार-वर्त्मनि (mṛtyu-saṁsāra-vartmani)=मृत्युमय संसारको बाटो (जन्म-मरणको चक्र) मा।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे परन्तप अर्जुन! यस धर्म (आत्मज्ञान र भक्तियोग) प्रति श्रद्धा नभएका मानिसहरूले मलाई प्राप्त गर्न सक्दैनन् र मृत्युमय संसारको बाटो (जन्म र मरणको चक्र) मा बारम्बार फर्किरहन्छन्।

महाभारतको परिस्थिति

अश्रद्धाको भयानक परिणाम: मृत्युको दुष्चक्र

श्रीकृष्ण यहाँ चेतावनी दिनुहुन्छ: यदि कसैसँग यो ज्ञान अभ्यास गर्ने 'श्रद्धा' (भित्री निष्ठा र विश्वास) छैन भने के हुन्छ? ज्ञान जतिसुकै महान् र सुलभ भए पनि, यदि बिरामीले औषधिमा विश्वास नै गर्दैन र खाँदैन भने रोग निको हुन सक्दैन। कुरुक्षेत्रको युद्ध अगाडि दुर्योधनलाई विदुर, भीष्म र स्वयं श्रीकृष्णले पटक-पटक सत्य सम्झाउनुभयो। तर दुर्योधनको मनमा सत्यप्रति कुनै श्रद्धा थिएन। परिणामस्वरूप ऊ आफ्नै अहंकारको बाटो हिँड्यो र मृत्युको मुखमा पुग्यो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

श्रद्धा बिना कुनै पनि महान् रूपान्तरण असम्भव छ

श्रद्धा (Faith) भनेको अन्धविश्वास होइन; - यो त आफ्ना सम्भावनाहरू, सत्य र नैतिक मूल्यहरूप्रतिको गहिरो निष्ठा हो। - यदि एउटा वैज्ञानिकलाई आफ्नो अनुसन्धानप्रति विश्वास छैन भने ऊ प्रयोगशालामा सफल हुन सक्दैन। - यदि खेलाडीलाई आफ्नो जितप्रति विश्वास छैन भने ऊ मैदानमा लड्नै सक्दैन। जब मानिस हरेक कुरामा शंका मात्र गर्छ र कुनै पनि मूल्यमा विश्वास गर्दैन, ऊ जीवनको एउटै पुरानो गल्ती र दुःखको चक्रव्यूहमा घुमिरहन्छ। आफ्नो जीवनलाई अघि बढाउनका लागि सत्य र आफ्ना उच्च लक्ष्यहरूप्रति दृढ श्रद्धा आवश्यक छ।
व्यावहारिक सूत्र :

नकारात्मक संशय र अविश्वासको बन्दी नबन्नुहोस्। जीवनको सत्य, आफ्नो भित्री सामर्थ्य र ईश्वरप्रति अटूट श्रद्धा राखेर अघि बढ्नुहोस्।