अध्याय 9श्लोक 30
Chapter 9 • Verse 30

अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

परम गोपनीय ज्ञान (सहज भक्ति)

श्रीभगवानुवाच

अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्।

साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः॥ ३०॥

api cet su-durācāro bhajate mām ananya-bhāk |

sādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ || 30 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

अपि चेत् (api cet)=यदि कुनैसु-दुराचारः (su-durācāraḥ)=घोर दुराचारी वा पापी व्यक्ति पनिभजते (bhajate)=उपासना गर्न थाल्दछमाम् (mām)=मेरोअनन्य-भाक् (ananya-bhāk)=अनन्य भावले (अरू सबै आश्रय छोडेर)साधुः एव (sādhur eva)=सच्चा साधु वा सज्जन नैसः (saḥ)=त्यो व्यक्तिमन्तव्यः (mantavyaḥ)=मानिनुपर्छसम्यक् (samyak)=पूर्ण रूपले सही र उत्तमव्यवसितः (vyavasitaḥ)=दृढ निश्चय गरेको हुनालेहि सः (hi saḥ)=किनभने ऊ।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— यदि कुनै घोर दुराचारी (अति पापी) व्यक्तिले पनि अरू सबै सहारा त्यागेर अनन्य भावले मेरो उपासना गर्न थाल्दछ भने, उसलाई साधु (सज्जन) नै मानिनुपर्दछ; किनभने उसले आफ्नो जीवनको परम सत्य र सही बाटो रोज्ने दृढ निश्चय गरिसकेको छ।

महाभारतको परिस्थिति

परम अनुग्रह र रूपान्तरणको ढोका: वाल्मीकि र अंगुलिमाल

यो श्लोक सनातन धर्मको सबैभन्दा ठूलो आशाको किरण हो। यहाँ कसैलाई सधैँका लागि नर्कको श्राप दिइँदैन; सुधार र रूपान्तरणको ढोका हरेक व्यक्तिका लागि अन्तिम घडीसम्म खुला रहन्छ। जसरी रत्नाकर डाँकाले राम-नामको आश्रय लिएर महर्षि वाल्मीकि बने; वा क्रूर हत्यारा अंगुलिमाल बुद्धको शरणमा आएर अरहन्त सन्त बने। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई भन्नुहुन्छ: मानिसको विगत जतिसुकै कालो भए पनि, जब उसले आफ्नो गल्ती महसुस गरेर सत्यको बाटोमा दृढ संकल्प गर्छ (सम्यग्व्यवसितः), तब समाजले उसलाई पुरानो पापीको चश्माले हेर्नु हुँदैन; ऊ अब साधु भइसकेको छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

विगतको अपराधबोध (Guilt) बाट आत्म-क्षमा र नयाँ जीवन

हाम्रो जीवनमा हामी प्रायः आफ्ना पुराना गल्तीहरूको अपराधबोध (Guilt) मा पिल्सिएर बाँच्छौँ: - "मैले विगतमा यस्तो गल्ती गरेँ, म कहिल्यै राम्रो मान्छे बन्न सक्दिनँ।" - तर गीता भन्छ: तपाईंको विगतले तपाईंको भविष्य निर्धारण गर्दैन! महत्वपूर्ण कुरा यो होइन कि तपाईं हिजो कहाँ हुनुहुन्थ्यो; महत्वपूर्ण यो हो कि तपाईं आज कुन दिशामा फर्कनुभएको छ। जुन क्षण तपाईंले नकारात्मकता त्यागेर सत्य, इमानदारी र प्रेमको बाटो रोज्नुहुन्छ, त्यही क्षणबाट तपाईंको नयाँ जन्म हुन्छ। आफूलाई क्षमा गर्नुहोस् र नयाँ संकल्पका साथ अघि बढ्नुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :

आफ्ना विगतका गल्तीहरूको अपराधबोधमा नअलमलिनुहोस्। आजैबाट सत्य र धर्मको मार्गमा हिँड्ने दृढ संकल्प गर्नुहोस्; तपाईंको जीवन तुरुन्तै रूपान्तरित हुनेछ।