अध्याय 9श्लोक 31
Chapter 9 • Verse 31

अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

परम गोपनीय ज्ञान (सहज भक्ति)

श्रीभगवानुवाच

क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति।

कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति॥ ३१॥

kṣipraṁ bhavati dharmātmā śaśvac-chāntiṁ nigacchati |

kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati || 31 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

क्षिप्रम् (kṣipram)=चाँडै नै (तुरुन्तै)भवति (bhavati)=बन्दछधर्म-आत्मा (dharmātmā)=धर्मात्मा वा परम पवित्रशश्वत्-शान्तिम् (śaśvac-chāntim)=शाश्वत (सदा रहने) परम शान्तिलाईनिगच्छति (nigacchati)=प्राप्त गर्दछकौन्तेय (kaunteya)=हे कुन्तीपुत्र अर्जुन!प्रतिजानीहि (pratijānīhi)=संसारमा डङ्का पिटेर प्रतिज्ञा गर (घोषणा गर)न (na)=कहिल्यै पनि होइनमे भक्तः (me bhaktaḥ)=मेरो अनन्य भक्तप्रणश्यति (praṇaśyati)=नष्ट वा पतन हुन्छ।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— ऊ तुरुन्तै धर्मात्मा बन्दछ र शाश्वत शान्तिलाई प्राप्त गर्दछ। हे कौन्तेय! तिमी निर्धक्क भएर संसारमा घोषणा गरिदेऊ कि मेरो भक्तको कहिल्यै पतन (विनाश) हुँदैन!

महाभारतको परिस्थिति

'न मे भक्तः प्रणश्यति'— अर्जुनद्वारा गरिएको अमर उद्घोष

यो सम्पूर्ण श्रीमद्भगवद्गीताको सर्वाधिक गर्जनमय र आश्वस्तकारी श्लोक हो। श्रीकृष्णले स्वयं "म प्रतिज्ञा गर्छु" भन्नुको सट्टा अर्जुनलाई भन्नुभयो: 'प्रतिजानीहि'— "हे अर्जुन! तिमी घोषणा गर!" किन? किनभने भगवान् आफ्नो प्रतिज्ञा कहिलेकाहीँ आफ्ना भक्तको रक्षाका लागि तोड्न सक्नुहुन्छ (जस्तै भीष्मको प्रतिज्ञा राख्न श्रीकृष्णले रथको पाङ्ग्रा उठाएर हतियार नउठाउने आफ्नै प्रतिज्ञा तोड्नुभएको थियो); तर भगवान्ले आफ्ना भक्त (अर्जुन) को मुखबाट निस्केको वचन संसारमा कहिल्यै झूटो हुन दिनुहुन्न! त्यसैले जब अर्जुनले घोषणा गरे कि "भगवान्‌को भक्तको कहिल्यै नाश हुँदैन", त्यो ब्रह्माण्डकै अटल कानून बन्यो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

सत्यको संरक्षण र आत्म-विश्वासको पराकाष्ठा

हामी जीवनमा प्रायः असुरक्षा, असफलता र पतनको भयले काँपिरहेका हुन्छौँ: - "म बर्बाद हुन्छु कि? मेरो भविष्य सकिन्छ कि?" - तर श्रीकृष्णको यो अमर वचनले हामीलाई चट्टानजस्तै अभय दिन्छ: यदि तपाईं सत्य, इमानदारी, प्रेम र ईश्वरको बाटोमा हुनुहुन्छ भने, बाहिरी आँधीले तपाईंलाई केही समय हल्लाउन त सक्ला, तर तपाईंलाई कहिल्यै नष्ट (प्रणश्यति) गर्न सक्दैन! सत्यको पक्षमा उभिने व्यक्तिको सुरक्षा सम्पूर्ण अस्तित्वले गर्दछ। आफ्नो मनबाट विनाशको डर निकालेर दृढतापूर्वक आफ्नो कर्तव्यमा अघि बढ्नुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :

असफलता वा पतनको डर त्याग्नुहोस्। सत्य र धर्मको पक्षमा अडिग रहनुहोस्; सत्यको बाटो हिँड्ने व्यक्तिको कहिल्यै विनाश हुँदैन भन्ने विश्वासमा ढुक्क हुनुहोस्।