अध्याय 9श्लोक 32
Chapter 9 • Verse 32

अध्याय 9 : राजविद्याराजगुह्ययोग

परम गोपनीय ज्ञान (सहज भक्ति)

श्रीभगवानुवाच

मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः।

स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परमां गतिम्॥ ३२॥

māṁ hi pārtha vyapāśritya ye'pi syuḥ pāpa-yonayaḥ |

striyo vaiśyās tathā śūdrās te'pi yānti paramāṁ gatim || 32 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

माम् हि (māṁ hi)=मेरो किनभनेपार्थ (pārtha)=हे पृथापुत्र अर्जुन!व्यपाश्रित्य (vyapāśritya)=अनन्य शरण लिएरये अपि स्युः (ye'pi syuḥ)=जोसुकै भए पनिपाप-योनयः (pāpa-yonayaḥ)=सामाजिक दृष्टिले अवसरहीन वा तल्लो कुलमा जन्मिएकास्त्रियः (striyaḥ)=महिलाहरूवैश्याः (vaiśyāḥ)=व्यापारी (वैश्यहरू)तथा शूद्राः (tathā śūdrāḥ)=त्यस्तै श्रमजीवी (शूद्रहरू)ते अपि (te'pi)=तिनीहरू सबैले पनियान्ति (yānti)=प्राप्त गर्दछन्परमाम् गतिम् (paramāṁ gatim)=सर्वोच्च परम गति (मोक्ष)।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! मेरो अनन्य शरण लिएर, जुनसुकै कुल वा पृष्ठभूमिका मानिसहरू— चाहे महिलाहरू हुन्, वैश्यहरू हुन् वा शूद्रहरू हुन्— जोसुकै भए पनि तिनीहरू सबैले परम गति (सर्वोच्च मुक्ति) प्राप्त गर्दछन्।

महाभारतको परिस्थिति

आध्यात्मिक समानताको क्रान्ति: सबैका लागि खुला मोक्षको ढोका

प्राचीन कालमा कतिपय रूढीवादी परम्पराले वेद अध्ययन र मोक्षको अधिकार केवल केही सीमित वर्गलाई मात्र दिने संकुचित सोच राख्दथ्यो। श्रीकृष्णले यहाँ सामाजिक विभेद र विशेषाधिकारको पर्खाललाई एकै प्रहारमा भत्काइदिनुभएको छ। परमात्माको दरबारमा न जातको भेद छ, न लिंगको भेद छ, न धन वा वर्णको। महाभारत र भागवतमा विदुर (दासीपुत्र), शबरी (वनवासी महिला), कुब्जा (अशक्त महिला), र धर्मव्याध (कसाइ) ले सर्वोच्च आत्मज्ञान र मोक्ष पाएका अनगिन्ती उदाहरण छन्। श्रीकृष्ण घोषणा गर्नुहुन्छ कि भक्ति र चेतनाको ढोका सम्पूर्ण मानव जातिका लागि समान रूपमा खुला छ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

कुनै पनि लेबलभन्दा माथि आत्माको सम्मान (Spiritual Egalitarianism)

हाम्रो समाजले मानिसलाई जात, लिंग, भूगोल, भाषा र आर्थिक हैसियतका अनेकौँ 'लेबल' (Labels) भिराइदिन्छ। - कतिपय मानिसहरू आफूलाई गरिब वा तल्लो वर्गमा जन्मेको ठानेर हीनताबोध (Inferiority Complex) मा बाँच्छन्। - तर अध्यात्मले भन्छ: शरीरको जात र वर्ग हुन सक्छ, तर भित्र बस्ने आत्माको कुनै जात, लिंग वा वर्ग हुँदैन! तपाईं संसारमा जहाँसुकै र जस्तोसुकै परिस्थितिमा जन्मिनुभएको भए पनि, तपाईंको भित्री सम्भावना अनन्त छ। आफ्ना बाहिरी लेबलहरूलाई बिर्सेर आफ्नो दिव्य आत्म-स्वरूपलाई पहिचान गर्नुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :

कसैलाई पनि जात, लिंग वा आर्थिक पृष्ठभूमिका आधारमा भेदभाव नगर्नुहोस्। सबैभित्र एउटै दिव्य चेतना देख्ने र सबैलाई समान आदर गर्ने दृष्टिकोण विकास गर्नुहोस्।