अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग
ध्यान योग (मन जित्ने कला)
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति॥ २०॥
yatroparamate cittaṁ niruddhaṁ yoga-sevayā |
yatra caivātmanātmānaṁ paśyann ātmani tuṣyati || 20 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
यत्र (yatra)=जुन अवस्थामा•उपरमते (uparamate)=पूर्ण शान्त वा उपराम (विश्राम) प्राप्त गर्दछ•चित्तम् (cittam)=चित्त (मन)•निरुद्धम् (niruddham)=निरुद्ध भएको (संसारबाट रोकेर आत्मामा स्थिर गरिएको)•योग-सेवया (yoga-sevayā)=योगको निरन्तर अभ्यासद्वारा•यत्र (yatra)=र जहाँ•च एव (ca eva)=पनि•आत्मना (ātmanā)=आफ्नै शुद्ध बुद्धिद्वारा•आत्मानम् (ātmānam)=आफ्नो आत्मा (परमात्मा) लाई•पश्यन् (paśyan)=साक्षात्कार गर्दै वा देख्दै•आत्मनि (ātmani)=आफ्नै आत्मामा नै•तुष्यति (tuṣyati)=सन्तुष्ट रहन्छ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— योगको निरन्तर अभ्यासद्वारा रोकेर स्थिर गरिएको चित्त (मन) जुन अवस्थामा पुगेर पूर्ण विश्राम (शान्ति) प्राप्त गर्दछ, र जहाँ साधकले आफ्नै शुद्ध बुद्धिद्वारा आफ्नै आत्माको प्रत्यक्ष साक्षात्कार गर्दै आफैँभित्र परमसन्तुष्ट रहन्छ;
समाधिको पहिलो खुड्किलो: चित्तको उपराम र आत्मतुष्टि
आफैँसँग खुसी रहन सिक्नुहोस्: आत्मतुष्टिको आनन्द
आफ्नो मनलाई बाहिरी भड्कावबाट रोकेर शान्त पार्नुहोस्। आफ्नै आत्माको सौन्दर्य र शान्तिमा सन्तुष्ट रहन सिक्नुहोस्।