अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग
ध्यान योग (मन जित्ने कला)
सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः॥ २४॥
saṅkalpa-prabhavān kāmāṁs tyaktvā sarvān aśeṣataḥ |
manasaivendriya-grāmaṁ viniyamya samantataḥ || 24 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
सङ्कल्प-प्रभवान् (saṅkalpa-prabhavān)=सङ्कल्प (मानसिक योजना र कल्पना) बाट उत्पन्न हुने•कामान् (kāmān)=सम्पूर्ण कामना र वासनाहरूलाई•त्यक्त्वा (tyaktvā)=त्यागेर•सर्वान् (sarvān)=सबैलाई•अशेषतः (aśeṣataḥ)=बिना कुनै अवशेष पूर्णतया (समूल)•मनसा एव (manasā eva)=विवेकयुक्त मनद्वारा नै•इन्द्रिय-ग्रामम् (indriya-grāmam)=इन्द्रियहरूको समूहलाई•विनियम्य (viniyamya)=पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गरेर•समन्ततः (samantataḥ)=चारैतिरबाट वा सबै विषयहरूबाट।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— मानसिक कल्पना र सङ्कल्पबाट उत्पन्न हुने सम्पूर्ण सांसारिक कामनाहरूलाई बिना कुनै अवशेष समूल त्यागेर, विवेकयुक्त मनद्वारा नै इन्द्रियहरूको सम्पूर्ण समूहलाई चारैतिरका विषयहरूबाट पूर्ण रूपले नियन्त्रण गर्नुपर्दछ।
सङ्कल्पप्रभवान् कामान्: वासनाको जरा काट्ने विधि
विचारको बीउमै नियन्त्रण: ओभरथिङ्किङ र वासनाको अन्त्य
नकारात्मक वा स्वार्थी कल्पनाहरू मनमा आउनासाथ तुरुन्तै रोक्नुहोस्। विवेकद्वारा आफ्ना इन्द्रियहरूलाई गलत दिशामा जान नदिनुहोस्।