अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग
ध्यान योग (मन जित्ने कला)
शनैः शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्॥ २५॥
śanaiḥ śanair uparamed buddhyā dhṛti-gṛhītayā |
ātma-saṁsthaṁ manaḥ kṛtvā na kiñcid api cintayet || 25 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
शनैः शनैः (śanaiḥ śanaiḥ)=बिस्तारै-बिस्तारै, धैर्यपूर्वक कदम-कदम गरेर•उपरमेत् (uparamet)=शान्ति वा उपराम प्राप्त गर्नुपर्दछ•बुद्ध्या (buddhyā)=विवेकयुक्त बुद्धिद्वारा•धृति-गृहीतया (dhṛti-gṛhītayā)=धैर्य धारण गरेको•आत्म-संस्थम् (ātma-saṁstham)=आफ्नै आत्मामा पूर्ण स्थिर•मनः (manaḥ)=मनलाई•कृत्वा (kṛtvā)=बनाएर•न (na)=हुँदैन•किञ्चित् (kiñcit)=केही पनि•अपि (api)=पनि•चिन्तयेत् (cintayet)=अन्य सांसारिक चिन्तन गर्नु।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— धैर्य धारण गरेको विवेकयुक्त बुद्धिद्वारा साधकले बिस्तारै-बिस्तारै (शनैः शनैः) मनलाई पूर्ण शान्त बनाउनुपर्दछ; र मनलाई केवल आफ्नै आत्मामा निश्चल रूपले स्थिर गरेर अन्य कुनै पनि सांसारिक कुराको चिन्तन गर्नु हुँदैन।
शनैः शनैः: ध्यानमा हतार होइन, धैर्यको आवश्यकता
धैर्य नै साधनाको साँचो हो: एकै रातमा चमत्कारको आशा नगर्नुहोस्
ध्यान गर्दा हतार नगर्नुहोस्। धैर्य धारण गरेर बिस्तारै-बिस्तारै मनलाई शान्त पार्नुहोस् र आत्मामा स्थिर रहनुहोस्।