अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग
ध्यान योग (मन जित्ने कला)
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन।
सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः॥ ३२॥
ātmaupamyena sarvatra samaṁ paśyati yo'rjuna |
sukhaṁ vā yadi vā duḥkhaṁ sa yogī paramo mataḥ || 32 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
आत्म-औपम्येन (ātma-aupamyena)=आफ्नै तुलनाद्वारा (जसरी मलाई सुख मनपर्छ र दुःख मनपर्दैन, त्यसरी नै अरूलाई पनि हुन्छ भन्ने भावले)•सर्वत्र (sarvatra)=सबै ठाउँमा, सम्पूर्ण प्राणीहरूमा•समम् (samam)=समान भावले•पश्यति (paśyati)=देख्दछ•यः (yaḥ)=जो साधकले•अर्जुन (arjuna)=हे अर्जुन!•सुखम् वा (sukhaṁ vā)=चाहे सुख होस्•यदि वा (yadi vā)=अथवा•दुःखम् (duḥkham)=दुःख नै किन नहोस्•सः (saḥ)=त्यो•योगी (yogī)=योगी•परमः (paramaḥ)=सर्वश्रेष्ठ•मतः (mataḥ)=मानिएको छ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे अर्जुन! जसले आफ्नै तुलनाद्वारा सम्पूर्ण प्राणीहरूको सुख र दुःखलाई आफ्नो सुख-दुःख समान देख्दछ (जसरी मलाई चोट लाग्दा दुख्छ अरूलाई पनि त्यस्तै दुख्छ भन्ने समानुभूति राख्छ), त्यो पुरुष सम्पूर्ण योगीहरूमा सर्वश्रेष्ठ मानिन्छ।
आत्मौपम्य: समानुभूति (Empathy) को सर्वोच्च धर्म
समानुभूतिको शक्ति (Empathy): आफूजस्तै अरूलाई सम्झनु
अरूको सुख-दुःखलाई आफ्नै सुख-दुःख सम्झनुहोस्। आफूलाई मन नपर्ने व्यवहार कहिल्यै अरू कसैमाथि नगर्नुहोस्।