अध्याय 6श्लोक 39
Chapter 6 • Verse 39

अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग

ध्यान योग (मन जित्ने कला)

अर्जुन उवाच

एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः।

त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते॥ ३९॥

etan me saṁśayaṁ kṛṣṇa chettum arhasy aśeṣataḥ |

tvad-anyaḥ saṁśayasyāsya chettā na hy upapadyate || 39 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

एतत् (etat)=यसमे (me)=मेरोसंशयम् (saṁśayam)=गम्भीर संशय (शङ्का) लाईकृष्ण (kṛṣṇa)=हे श्रीकृष्ण!छेत्तुम् (chettum)=टुक्रा-टुक्रा पारी काट्न वा निवारण गर्नअर्हसि (arhasi)=तपाईं नै सर्वथा योग्य हुनुहुन्छअशेषतः (aśeṣataḥ)=बिना कुनै अवशेष पूर्णतयात्वत्-अन्यः (tvat-anyaḥ)=तपाईंभन्दा बाहेक अरू कोही पनिसंशयस्य (saṁśayasya)=यस संशयकोअस्य (asya)=यसछेत्ता (chettā)=काट्ने वा निवारण गर्नेवालान (na)=छैनहि (hi)=किनभनेउपपद्यते (upapadyate)=हुन सक्दैन वा भेटिँदैन।

सरल नेपाली अनुवाद

अर्जुन भन्नुहुन्छ— हे श्रीकृष्ण! मेरो यस गम्भीर संशयलाई पूर्णतया समूल काटिदिन तपाईं नै सर्वथा समर्थ हुनुहुन्छ। किनभने मृत्युपछिको यस रहस्यमय संशयलाई निवारण गर्न सक्ने तपाईंभन्दा बाहेक अर्को कुनै द्रष्टा वा गुरु सम्पूर्ण ब्रह्माण्डमा भेटिन सक्दैन।

महाभारतको परिस्थिति

सर्वज्ञ सद्गुरुप्रति पूर्ण समर्पण: संशयको निवारण

मृत्युपछिको गति कस्तो हुन्छ? पुनर्जन्मको नियम के हो? यो कुरा कुनै सामान्य सांसारिक विद्वान् वा तर्कशास्त्रीले बताउन सक्दैन; किनभने सामान्य मानिसको दृष्टि मृत्युको ढोकाभन्दा पर पुग्न सक्दैन। अर्जुनलाई राम्रोसँग थाहा छ कि श्रीकृष्ण केवल उनका सारथि मात्र होइनन्; उहाँ त भूत, भविष्य र वर्तमानका परम साक्षी साक्षात् जगद्गुरु हुनुहुन्छ। त्यसैले अर्जुन पूर्ण विश्वासका साथ भन्छन्: "हे कृष्ण! मलाई अरू कसैको तर्कमा विश्वास छैन, तपाईंभन्दा बाहेक यो संशय मेट्ने सामर्थ्य कसैसँग छैन।"
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

सच्चा मार्गदर्शनको खोजी: शङ्काको पूर्ण समाधान

जीवनमा जब गम्भीर दार्शनिक वा आत्मिक संकटहरू आउँछन्, तब सामान्य मानिसहरूको अधुरो सल्लाहले झन् ठूलो भ्रम सिर्जना गर्दछ: - त्यसैले आध्यात्मिक जिज्ञासा र संशय निवारणका लागि केवल त्यस्ता गुरु वा शास्त्रको शरणमा जानुपर्छ जसले सत्यको प्रत्यक्ष साक्षात्कार गरिसकेका छन्। - जब तपाईं निष्कपट भावले आफ्नो संशय गुरुको अगाडि राख्नुहुन्छ, तब मात्र सत्यको ढोका खुल्दछ।
व्यावहारिक सूत्र :

आफ्ना गम्भीर जीवन-जिज्ञासाहरूलाई योग्य र अनुभवी मार्गदर्शकहरूसँग राखेर समाधान गर्नुहोस्। अन्धविश्वास वा अपूरो जानकारीमा नअल्झिनुहोस्।