अध्याय 6 : आत्मसंयमयोग
ध्यान योग (मन जित्ने कला)
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते॥ ४४॥
pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hy avaśo'pi saḥ |
jijñāsur api yogasya śabda-brahmātivartate || 44 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
पूर्व-अभ्यासेन (pūrva-abhyāsena)=पूर्वजन्मको साधना र अभ्यासद्वारा•तेन एव (tena eva)=त्यसैको प्रभावले गर्दा•ह्रियते (hriyate)=आकर्षित हुन्छ वा तानिन्छ•हि (hi)=निश्चय नै•अवशः अपि (avaśaḥ api)=विवश भएर पनि (स्वतः कुनै बाहिरी प्रयास बिना नै)•सः (saḥ)=त्यो साधक•जिज्ञासुः (jijñāsuḥ)=केवल जिज्ञासु मात्र (जान्न चाहने)•अपि (api)=पनि•योगस्य (yogasya)=योगको•शब्द-ब्रह्म (śabda-brahma)=वेदका कर्मकाण्डीय विधि-विधानहरूलाई•अतिवर्तते (ativartate)=उल्लंघन गरेर धेरै माथि पुग्दछ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— ऊ आफ्नो पूर्वजन्मको अभ्यास र संस्कारको प्रभावले गर्दा विवश भएझैं स्वतः योगको मार्गतिर आकर्षित हुन्छ। यहाँसम्म कि योगको वास्तविक रहस्य जान्न चाहने केवल एक सामान्य 'जिज्ञासु' साधकले पनि वेदका सम्पूर्ण कर्मकाण्डीय विधि-विधानहरू (शब्द-ब्रह्म) लाई नाघेर धेरै माथि पुग्दछ।
शब्दब्रह्मभन्दा माथि: योगको सर्वोच्च आकर्षण
अन्तःकरणको भित्री डाँक (The Inner Calling)
आफ्नो भित्री आत्मिक तिर्खालाई दबाउन नखोज्नुहोस्। बाहिरी कर्मकाण्डभन्दा माथि उठेर आत्मज्ञान र योगको मर्म बुझ्न समर्पित हुनुहोस्।